sperm dna kırıkları

Reaktif Oksijen Türleri

Reaktif Oksijen Türleri

Reaktif oksijen türlerinin (ROS) aşırı miktarda oluşturulması ve kreatin fosfokinaz gibi sitoplazmik enzimlerin yüksek aktivitelerinin varlığı, orta parçada aşırı miktarda rezidüel sitoplazması olan anormal spermleri gösterebilir (Rao ve ark., 1989; Gomez ve ark., 1996; Aitken ve ark., 2004).

Serbest Oksijen Radikallerinin oluşmasına sebep olan etkenlerin gösterimi

Reaktif oksijen türleri, oksijenin metabolitleri olup;

  • Süperoksit anyonu,
  • Hidrojen peroksit,
  • Hidroksil
  • Hidroperoksil radikalleri
  • Nitrik oksit içermektedir.

Aşırı miktarlarda ortaya çıktıklarında; hücre lipidleri, proteinleri ve DNA’sına oksidatif hasar oluşturarak patolojik değişiklikleri tetikleyebilirler (Griveau ve Le Lannou, 1997; Aitken ve ark., 2003; Henkel ve ark., 2004). Hücrelerin çoğu ya enzimatik (süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz ve katalaz) ya da enzimatik olmayan antioksidan sistemlere (ürik asit, askorbik asit, α-tokoferol) sahiptir. Bu savunma mekanizmaları aşıldığında, sperm fonksiyonu bozulmaktadır (Agarwal ve ark., 2004). Reaktif oksijen türleri insan ejakülatında hem spermatozoa (Aitken ve Clarkson, 1987; Alvarez ve ark., 1987; Iwasaki ve Gagnon, 1992) hem de lökositler (Aitken ve West, 1990) tarafından üretilmektedir. Seminal plazma, bazı erkeklerde eksik olabilen serbest radikal antioksidan süpürücülere (scavengers) ve antioksidan enzimlere sahiptir (Jones ve ark., 1979; Smith ve ark., 1996). Böylece, spermin hazırlanması sırasında yardımlı üreme için seminal plazmanın alınması (bkz 5. Bölüm), bu hücreleri oksidatif saldırılara karşı savunmasız bırakabilmektedir. Yüksek miktarlarda ROS üretimi, peroksidatif hasar ve sperm fonksiyonunda kayba, hem nükleer hem de mitokondriyal genomlarda DNA hasarına neden olabilmektedir (Sawyer ve ark., 2003). İnsan spermlerinin kalitesini değerlendirmek için sık sık sperm canlılık analizlerinden yararlanılmaktadır. Bu analizlerin sonuçları, spermlerin lipid peroksidasyon durumuyla yüksek derecede korelasyon göstermektedir (Gomez ve ark., 1998).

ROS üretimi ve insan spermlerinin redoks aktivitesinin ölçümü için luminol veya lusigenin gibi prob çözeltilerinin kullanıldığı bir kemilüminesans prosedürden yararlanılabilir.

 

*Bu yazının tamamı WHO Laboratuvar El Kitabı- İnsan semeninin incelenmesi ve işlemlerden geçirilmesi 5. Basım Çevirisinin 142. ve 143. sayfalarından alınmış ve düzenlenmiştir. Kitabın tamamına ve verilen bilgilerin referanslarına http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44261/35/9789750011245_tur.pdf?ua=1sayfasından ulaşılabilir.

**Yazıda kullanılan görsel http://www.humineral.com web sitesinden alınmıştır.